Mahaikideak

Udalei dagokie mahaiak osatuko dituzten pertsonak izendatzea, Eskualdeko Hauteskunde Batzordeen ikuskaritzapean. Zozketa publiko bidez egingo da izendapena. 

Zozketa dagokion mahaiko hautesle-errolda osatzen duten pertsonen artean egingo da, irakurtzen eta idazten badakite eta 70 urtetik beherakoak badira. Nolanahi ere, 65 eta 70 urte bitarteko pertsonek, mahaiko kide izendatu ondoren, karguari uko egin diezaiokete 7 eguneko epean. 

Zozketaren ondorioz, bederatzi izendapen egiten dira mahai bakoitzeko: 

• Mahaiburu titular bat eta bi ordezko. 
• Bi bokal titular eta bi ordezko bokal titular bakoitzeko. 

Mahaiburuak Batxilergoko edo Bigarren Mailako Lanbide Heziketako titulua izan behar du, edo, bestela, Eskola Graduatua edo baliokidea. 

Deialdiaren ondorengo hilaren 25etik 29ra bitartean egiten dira zozketak. Epe horren barruan, udal bakoitzak erabakitzen du noiz egin. 

Zozketaren ondorengo hiru egunetan jakinarazten dira izendapenak. Jakinarazpenarekin batera jarraibide-eskuliburu bat ematen da, euskaraz eta gaztelaniaz. 

Izendatutako pertsonek arrazoi justifikatua eta dokumentatua alega dezakete, mahaikide izatea eragozten edo desenkusatzen diena. Eragozpena edo aitzakia aurrez aurre edo elektronikoki aurkeztuko da eskualdeko hauteskunde-batzordean. 

Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan baimendutako eragozpen eta aitzakiak Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeei buruzko ekainaren 15eko 5/1990 Legearen 42.3 artikuluan kontsulta daitezke, bai eta Hauteskunde Batzorde Zentralaren apirilaren 28ko 6/2 011 Jarraibidean ere, Hauteskunde Araubide Orokorrari buruzko ekainaren 19ko 5/1985 Lege Organikoaren 27.3 artikulua interpretatzeari buruzkoan, hauteskunde-mahaietako lehendakari eta kide karguetarako eragozpen eta desenkusa justifikatuei buruzkoan. 

Eskualdeko Hauteskunde Batzordeak 5 eguneko epean ebatziko du, eragozpena edo aitzakia onartuz edo ukatuz. Ezin da errekurtsorik jarri. 

Gerora, izendatutako mahaikideren batek ezin badu kargua bete, Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinarazi beharko dio, mahaia eratu baino 72 ordu lehenago gutxienez, eta justifikazio-agiriak aurkeztu beharko ditu. 

Eragozpena epe horren ondoren gertatzen bada, berehala jakinarazi behar zaio Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari, eta, nolanahi ere, mahaia eratu baino lehen 

Mahaia eratzeko, goizeko 08:00etan bildu behar dute hauteslekuan:

• Mahaiburu titularra eta haren bi ordezkoak. 
• Lehenengo bokal titularra eta haren bi ordezkoak. 
• Bigarren bokal titularra eta haren bi ordezkoak. 

Mahaikide izateko karguak nahitaezkoak dira. Hauteskunde-delitua da izendatutako pertsonak hauteskunde-egunean mahaia eratzeko aurkezten ez badira, edo bidezko arrazoirik gabe hauteskunde-mahaiko kide gisa dituzten eginkizunak betetzeari uzten badiote. Hauteskunde-delitua 3 hilabetetik urtebete arteko espetxealdi-zigorrarekin edo 6 hilabetetik 24 hilabete arteko isunarekin zigor daiteke.

Mahaiburu batek eta bi mahaikidek eratu behar dute mahaia, hau da, mahaiburu eta mahaikide izateko izendatutako hiru pertsonak, titularrak zein ordezkoak. 

Karguen ordezkapen-ordena honako hau da:

• Mahaiburu titularra bertaratzen ez bada, lehenengo ordezkoak ordezkatuko du.
• Lehenengo ordezkoa ere agertzen ez bada, bigarren ordezkoak ordezkatuko du. 
• Aipatutako ordezkoak agertzen ez badira, hurrenkera honetan beteko da batzordeburua:
  
  • Lehenengo bokal titularra 
  • Bigarren bokal titularra 
• Mahaikide titularrak bertaratzen ez badira edo mahaiburu kargua hartzen badute, ordezkoak jarriko dira haien ordez. 

Mahaia eratzera hiru pertsona baino gutxiago joaten badira, ikuskatzaileak edo bertan daudenak harremanetan jarriko dira Eskualdeko Hauteskunde Batzordearekin, administrazioaren ordezkari bat izenda dezan, eta hark erabakiko du mahaiaren osaera berria, bertaratutakoen artean izendatuta. Eskualdeko Hauteskunde Batzordeak gertatutakoaren berri eman dio Fiskaltzari, mahaiko kide izendatu dituzten baina agertu ez diren pertsonen balizko erantzukizun penala argitzeko. 

Mahaia ezin bada eratu goizeko 11:00etan, administrazioaren ordezkariak Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinarazi beharko dio, mahai horretako hautesleei beste bozketa baterako deia egin diezaien hurrengo 2 egunen barruan.

Mahaia eratu ondoren:

• Mahaia osatu ez duten ordezkoak hauteslekutik irten daitezke. 
• Mahaia osatzen duten pertsonek eskubide hauek dituzte, besteak beste: 
  
  • 85 euroko dieta jasotzea
  • Gizarte Segurantzako sistemaren babesa izatea hauteskundeetan parte hartzetik eratorritako gertakizun eta egoera posibleen aurrean. 
  • Mahaikide gisa dagozkion eginkizunak betetzeko bere lanpostura ez joatea, horrek ordainsarian deskonturik edo murrizketarik eragin gabe. 
  • Hurrengo egunean lanaldia 5 ordu murriztea. 
• Mahaiburuak honako hauek egin behar ditu: 
  
  • Mahaiaren eraketa-akta egitea, sinatzea eta mahaiko gainerako kideen eta izendapen-agiria duten ikuskatzaileen sinadura jasotzea, bozketa hasi baino lehen. 
  • Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari berehala jakinaraztea hautestontzia, kabina, gutun-azalak edo boto-txartelak falta direla, mahaia eratzen denean nahiz geroago edozein unetan. 
  • Ordena zaintzeko eta hautesleen askatasuna bermatzeko agintaritza esklusiboa izatea, eta polizia-indarren laguntza eskatu ahal izatea. 

Bozketa, oro har, 09:00etatik 20:00etara bitartean egiten da, etenik gabe. Mahaiburuak honela dio: «bozketa hasi da», edo «hasi da bozketa». 

Bozketa egiten den bitartean, mahaiburua eta mahaikideak aldi baterako joan ahal izango dira mahaitik, justifikatutako arrazoiengatik, baldin eta gutxienez bi mahaikide badaude bertan. 

Mahaiak boto-emaileak identifikatu eta erroldan inskribatuta daudela egiaztatuko du. 

Hautesleak bozketako gutun-azala emango dio mahaiburuari. Gutun-azalak beti egon behar du ikusteko moduan. Mahaiburuak ozenki irakurriko ditu hauteslearen izen-abizenak, eta «bozkatzen du» edo «botoa ematen du» esanez gero, gutun-azala emango dio, hautestontzian sar dezan. 

Bokaletako batek boto-emaileen izen-abizenak idatziko ditu zerrenda zenbakitu batean, bozketaren hurrenkeraren arabera, eta hautesle-erroldaren zerrendan duten zenbakia adieraziko du. 

20:00etan, mahaiburuak ozenki esaten du «bozketa bukatzera doa», edo, bestela, «bozketa amaituko da», eta ez dio botoa ematen utzi behar une horretan mahaiko lokalean ez dagoen inori. Bertan dauden hautesleetako batek oraindik botoa eman ez duen galdetu behar du. Hala bada, botoa ematen uzten du. 

Bozketa amaitu ondoren, mahaiburuak mahaian ordu horretara arte entregatu diren posta bidezko botoen gutun-azalak aztertuko ditu, eta honako hauek egiaztatuko ditu: 

• Gutun-azalak posta ziurtatuaren zigilua badu. 
• Zigilu-marketan behin-behinekotasunaren baldintza betetzen duen. 

Mahaiburuak onartutako gutun-azalak irekiko ditu, eta Hauteskunde Erroldaren Bulegoak emandako errolda-inskripzioaren ziurtagiria aterako du. Egiaztatu behar duzu pertsona erroldako zerrendan inskribatuta dagoela eta posta bidezko botoaren eskatzaile gisa agertzen dela. Bi baldintzak betetzen badira, sartu bozkatzeko gutun-azala hautestontzian. Era berean, erroldan izena eman izanaren ziurtagirian agertzen diren boto-emailearen datuak zerrenda zenbakidunean jasoko dira. 

Ondoren, mahaiko kideek eta egiaztatutako ikuskatzaileek emango dute botoa. 

Bozketa amaitu ondoren, mahaikideek eta ikuskatzaileek boto-emaileen zerrenda zenbakiduna sinatu behar dute, orri guztien bazterrean eta idatzitako azken izenaren azpian. 

Bozketa etetea edo bertan behera uztea 

Hauteslekuan hautagai-zerrendaren bateko boto-txartelak falta badira, mahaiburuak bozketa eten beharko du. Ahaldunek edo ikuskatzaileek ezin badituzte boto-paperak eman, mahaiburuak Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinaraziko dio, eta horrek berehala emango dizkio. 

Boto-paperak berrabiarazten direnean, bozketa berriz hasiko da. Etenaldiak ordubete baino gehiago irauten badu, bozketa luzatu egingo da lehendakariak erabakitzen duen denboraz, mahaiari entzun ondoren. 

Bozketa bertan behera uzteko edo ez hasteko, ezinbesteko arrazoia beharko da. Mahaiburuak idazki arrazoitu baten bidez erabaki behar du eginkizun-gabetzea, eta idazki horren kopia bat bidali behar dio berehala lurralde historikoko hauteskunde-batzordeari, alegatutako arrazoiak egiazta ditzan. 

Bozketa eteten bada, emandako botoak suntsitu egin behar dira. 

Boto-zenbaketa publikoa da eta nahi duena joan daiteke. Zenbaketa etenik gabe egingo da. 

Mahaiburuak hautestontzitik banan-banan gutun-azalak ateraz hasten du zenbaketa. Ireki eta bozkatutako hautagaitzak ozenki irakurtzen ditu. Boto-orria erakutsi behar die mahaiko gainerako kideei eta bertan dauden artekariei eta ahaldunei. 

Zenbaketa amaitzean, hautestontzitik ateratako gutun-azalen guztizko kopurua zerrenda zenbakiduneko boto-emaileen kopuruarekin alderatzen da. Bi kopuruek bat etorri behar dute. Bestela, gorabehera gisa jasotzen da bilkura-aktan. 

Gainera, zenbaketa amaitu ondoren, mahaiburuak honako hauek egin behar ditu:

• Boto-zenbaketari buruzko protestarik dagoen galdetu, eta, egonez gero, mahaiaren gehiengoz ebazten den. 
• Ozenki iragarri zenbaketaren emaitza eta zehaztu zenbakia:
  • Erroldatutako hautesleak 
  • Boto-emaileak 
  • Boto baliogabeak 
  • Boto baliodunak 
  • Boto zuriak 
  • Hautagai-zerrenda bakoitzak lortutako botoak 

Mahaiak boto-zenbaketaren behin-behineko jakinarazpena egingo du. Ale bat administrazioaren ordezkariari emango zaio, egiaztatu ondoren, eta beste bat lokalaren sarreran jarriko da. Halaber, eskatzen duen hautagai-zerrenda bakoitzari ale bakarra emango zaio.

Ondoren, bilkuraren akta idatzi da, eta honako hau adierazi da:

• Erroldatutako hautesleen kopurua. 
• Boto-emaileen kopurua; ateratako gutun-azalen kopuruarekin bat etorri behar du. 
• Boto baliogabeen kopurua. 
• Boto baliodunen kopurua; boto zurien eta hautagai-zerrendek lortutako botoen baturaren berdina izan behar da. 
• Boto zurien kopurua. 
• Hautagai-zerrendek lortutako botoen kopurua. 
• Mahaiko zerrenda zenbakidunean erregistratutako boto-emaileen guztizko kopurua. 
• Aurkeztutako altako errolda-ziurtagiri espezifikoen kopurua. 
• Aurkeztutako epai judizialen kopurua. 
• Mahaiko erroldako zerrendan inskribatuta egon gabe botoa eman duten ikuskatzaileen kopurua. 
• Gorabeherak, protestak eta erreklamazioak, baita mahaiaren ebazpen arrazoituak eta boto partikularrak ere. 

Eskatzen duen hautagai-zerrenda bakoitzari kopia bakarra emango zaio.

Hautestontzitik ateratako boto-paperak bertan daudenen aurrean suntsitu behar dira, deusezak edo erreklamazioren edo zalantzaren xede direnak izan ezik. Suntsitzen ez diren boto-orriak bilkurako aktari erantsiko zaizkio, mahaiko kideek sinatu ondoren.

Mahaiak 4 gutun-azaletan banatuko ditu hauteskunde-agiriak:

1 gtun-azalea :

• Mahaiaren eraketa-aktaren jatorrizkoa. 
• Bilkurako aktaren jatorrizkoa. 
• Hautesle-erroldaren zerrenda ziurtatua. 
• Boto-emaileen zerrenda zenbakiduna. 
• Boto baliogabeak edo erreklamazioa edo zalantza eragin dutenak. 
• Aurkeztutako errolda-ziurtagiriak eta epai judizialak. 
• Ikuskatzaileen izendapen-orriak edo egiaztagutunak. 

2., 3. eta 4. gutun-azaletan: 

• Mahaiaren eraketa-aktaren hitzez hitzeko kopia. 
• Bilkura-aktaren hitzez hitzeko kopia. 

Bi kopiak presidenteak eta bokalek sinatzen dituzte, bai eta bertan dauden ikuskatzaileek ere. Era berean, itxi ondoren, gutun-azal guztiak sinatuko dituzte, sinadurarekin hegala gurutzatuta. 

Mahaiburua, mahaikideak eta nahi duten ikuskatzaileak berehala joango dira mahaiari dagokion Lehen Auzialdiko edo Bake Epaitegiaren egoitzara, 4 gutun-azalak entregatzeko. 

Epaileak 4 gutun-azalak sinatzen ditu hegala gurutzatuz. Ondoren, aurkeztutako dokumentazioaren ordainagiri bat eman dio mahaiburuari, eta bertan entrega-eguna eta -ordua adierazi behar dira.