Mahaikideak

Udalei dagokie mahaiak osatuko dituzten pertsonak izendatzea, Eskualdeko Hauteskunde Batzordeen ikuskaritzapean. Udaleko Osoko Bilkurak zozketa publikoa egiten du dagokion mahaiko hautesle-erroldan inskribatutako hautesle guztien artean, irakurtzen eta idazten dakiten artean eta 70 urtetik beherakoak. 65 urtetik aurrera, izendatutako pertsonak uko egin ahal izango dio Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari.

Zozketaren ondorioz, bederatzi izendapen egiten dira mahai bakoitzeko:

• Mahaiburu titular bat eta bi ordezko.
• Bi bokal titular eta bi ordezko bokal titular bakoitzeko.

Mahaiburuak Batxilergoko edo Bigarren Mailako Lanbide Heziketako titulua izan behar du, edo, bestela, Eskola Graduatua edo baliokidea.

Zozketa martxoaren 21etik 25era egin zen, martxoaren 6ko akordioaren arabera. Ondoren, udalak martxoaren 21etik 30era bitarteko titularrak eta ordezkoak izendatu zituela jakinarazi zuen. Jakinarazpenarekin batera jarraibide-eskuliburu bat ematen zaie, euskaraz eta gaztelaniaz.

Titular edo ordezko izendatutako pertsonek martxoaren 23tik apirilaren 6ra bitartean arrazoi justifikatu eta dokumentatu bat alega dezakete Eskualdeko Hauteskunde Batzordean (ikus aitzakia alegatzeko inprimakia), mahaiko kide izatea eragozteko.

Justifikatutako eragozpen eta aitzakiak ELHLren 42.3 artikuluan daude jasota, eta 2018-03-19ko BOEn (68. zk.) ere argitaratu ziren. Arrazoitutako aitzakia horiek, idatziz aurkez daitezke, Eskualdeko Hauteskunde Batzordera joanda, edo faxez, postaz edo posta elektronikoz bidal daitezke batzordera.

Eskualdeko Hauteskunde Batzordeak 5 eguneko epean ebatziko du eragozpena edo aitzakia onartzea edo ukatzea, eta ebazpena interesdunari jakinaraziko dio martxoaren 23tik apirilaren 11ra bitartean. Aitzakia ukatzen badu, labur azaldu behar du erabaki hori. Ebazpen honen aurka ezin da administrazio-errekurtsorik aurkeztu.

Gerora mahaikide izendatutako edozein pertsonak ezin badu kargua bete, Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinarazi beharko dio mahaia eratu baino 72 ordu lehenago gutxienez, eta justifikazio-agiriak aurkeztu beharko ditu.

Eragozpena epe horren ondoren gertatzen bada, berehala jakinarazi behar zaio Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari, eta, nolanahi ere, mahaia eratu baino lehen.

Mahaia osatzen duten pertsonek eskubide hauek dituzte, besteak beste:

• 85 euroko dieta jasotzea.
• Gizarte Segurantzako sistemaren babesa izatea hauteskundeetan parte hartzetik eratorritako gertakizun eta egoera posibleen aurrean.
• Mahaikide gisa dagozkion eginkizunak betetzeko bere lanpostura ez joatea, horrek ordainsarian deskonturik edo murrizketarik eragin gabe.
• Hurrengo egunean lanaldia 5 ordu murriztea.

Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeei buruzko Legearen arabera, mahaiburu eta mahaikide karguak nahitaezkoak dira. Hauteskunde-delitua da izendatutako pertsonak beren betebeharrak betetzeko bozketa-egunean ez agertzea edo mahaian beren eginkizunak arrazoi legitimorik gabe betetzeari uztea. Betebehar hori ez betetzeagatik, 3 hilabetetik urtebete arteko espetxealdi-zigorra edo 6 hilabetetik 24 hilabete arteko isuna ezarriko da (HAOLO 143 art).

Presidenteak honako hauek egin behar ditu:

• Mahaiaren eraketa-akta egitea, sinatzea eta mahaiko gainerako kideen eta izendapen-agiria duten ikuskatzaileen sinadura jasotzea, bozketa hasi baino lehen.
• Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari berehala jakinaraztea hautestontzia, kabina, gutun-azalak edo boto-txartelak falta direla, mahaia eratzen denean nahiz geroago edozein unetan.
• Ordena zaintzeko eta hautesleen askatasuna bermatzeko agintaritza esklusiboa izatea, eta polizia-indarren laguntza eskatu ahal izatea.

Mahaia eratzeko, goizeko 08:00etan bildu behar dira hauteslekuan:

• Mahaiburu titularra eta haren bi ordezkoak.
• Lehenengo bokal titularra eta haren bi ordezkoak.
• Bigarren bokal titularra eta haren bi ordezkoak.

Mahaiburu batek eta bi mahaikidek (titularrak zein ordezkoak) eratu behar dute mahaia.

Karguen ordezkapen-ordena honako hau da:

• Mahaiburu titularra bertaratzen ez bada, lehenengo ordezkoak ordezkatuko du.
• Lehenengo ordezkoa ere agertzen ez bada, bigarren ordezkoak ordezkatuko du.
• Aipatutako ordezkoak agertzen ez badira, hurrenkera honetan beteko da batzordeburua:
  • Lehenengo bokal titularra
  • Bigarren bokal titularra
• Titularrak diren bokalak bertaratzen ez badira edo mahaiburu kargua hartzen badute, ordezkoak jarriko dira haien ordez.

Mahaia eratzera hiru pertsona baino gutxiago joaten badira, ikuskatzaileak edo bertan daudenak harremanetan jarriko dira Eskualdeko Hauteskunde Batzordearekin, administrazioaren ordezkari bat izenda dezan. Ordezkari horrek erabakiko du mahaiaren osaera berria, bertan daudenen artean. Eskualdeko Hauteskunde Batzordeak gertatutakoaren berri eman dio Fiskaltzari, mahaiko kide izendatu dituzten baina agertu ez diren pertsonen balizko erantzukizun penala argitzeko.

Mahaia ezin bada eratu goizeko 11:00etan, administrazioaren ordezkariak Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinarazi beharko dio, mahai horretako hautesleei beste bozketa baterako deia egin diezaien hurrengo 2 egunen barruan.

Mahaia eratu behar izan ez duten ordezkoak mahaikideen zerrenda sinatu ondoren irten daitezke lokaletik (HBZren Erabakia, 2024-01-24koa).

Bozketa, oro har, 09:00etatik 20:00etara bitartean egiten da, etenik gabe. Mahaiburuak honela dio: «bozketa hasi da», edo «hasi da bozketa».

Bozketa egiten den bitartean, mahaiburua eta mahaikideak aldi baterako joan ahal izango dira mahaitik, justifikatutako arrazoiengatik, baldin eta gutxienez bi mahaikide badaude bertan.

Mahaiak boto-emaileak identifikatu eta erroldan inskribatuta daudela egiaztatuko du.

Hautesleak bozketako gutun-azala emango dio mahaiburuari. Gutun-azalak beti egon behar du ikusteko moduan. Mahaiburuak ozenki irakurriko ditu hauteslearen izen-abizenak, eta «bozkatzen du» edo «botoa ematen du» esanez gero, gutun-azala emango dio, hautestontzian sar dezan.

Bokaletako batek boto-emaileen izen-abizenak idatziko ditu zerrenda zenbakitu batean, bozketaren hurrenkeraren arabera, eta hautesle-erroldaren zerrendan duten zenbakia adieraziko du.

20:00etan, mahaiburuak ozenki esaten du «bozketa bukatzera doa», edo «amaituko da bozketa», eta ez dio botoa ematen uzten une horretan mahaiko lokalean ez dagoen inori. Bertan dauden hautesleetako batek oraindik botoa eman ez duen galdetu behar du. Hala bada, botoa ematen uzten du.

Bozketa amaitu ondoren, mahaiburuak mahaian ordu horretara arte entregatu diren posta bidezko botoen gutun-azalak aztertuko ditu, eta honako hauek egiaztatuko ditu:

• Gutun-azalak posta ziurtatuaren zigilua badu.
• Zigilu-marketan behin-behinekotasunaren baldintza betetzen duen.

Mahaiburuak onartutako gutun-azalak irekiko ditu, eta Hauteskunde Erroldaren Bulegoak emandako errolda-inskripzioaren ziurtagiria aterako du. Egiaztatu behar duzu pertsona erroldako zerrendan inskribatuta dagoela eta posta bidezko botoaren eskatzaile gisa agertzen dela. Bi baldintzak betetzen badira, sartu bozkatzeko gutun-azala hautestontzian. Era berean, erroldan izena eman izanaren ziurtagirian agertzen diren boto-emailearen datuak zerrenda zenbakidunean jasoko dira.

Ondoren, mahaiko kideek eta egiaztatutako ikuskatzaileek emango dute botoa.

Bozketa amaitu ondoren, mahaikideek eta ikuskatzaileek boto-emaileen zerrenda zenbakiduna sinatu behar dute, orri guztien bazterrean eta idatzitako azken izenaren azpian.

Bozketa etetea edo bertan behera uztea

Hauteslekuan hautagai-zerrendaren bateko boto-txartelak falta badira, mahaiburuak bozketa eten beharko du. Ahaldunek edo ikuskatzaileek ezin badituzte boto-paperak eman, mahaiburuak Eskualdeko Hauteskunde Batzordeari jakinaraziko dio, eta horrek berehala emango dizkio.

Boto-paperak berrabiarazten direnean, bozketa berriz hasiko da. Etenaldiak ordubete baino gehiago irauten badu, bozketa luzatu egingo da lehendakariak erabakitzen duen denboraz, mahaiari entzun ondoren.

Bozketa bertan behera uzteko edo ez hasteko, ezinbesteko arrazoia beharko da. Mahaiko lehendakariak idazki arrazoitu baten bidez erabaki behar du eginkizun-gabetzea, eta idazki horren kopia bat bidali behar dio berehala lurralde historikoko hauteskunde-batzordeari, alegatutako arrazoiak egiazta ditzan.

Bozketa eteten bada, emandako botoak suntsitu egin behar dira.

Boto-zenbaketa publikoa da eta nahi duena joan daiteke. Zenbaketa etenik gabe egingo da.

Mahaiburuak hautestontzitik banan-banan gutun-azalak ateraz hasten du zenbaketa. Ireki eta bozkatutako hautagaitzak ozenki irakurtzen ditu. Boto-orria erakutsi behar die mahaiko gainerako kideei eta bertan dauden artekariei eta ahaldunei.

Zenbaketa amaitzean, hautestontzitik ateratako gutun-azalen guztizko kopurua zerrenda zenbakiduneko boto-emaileen kopuruarekin alderatzen da. Bi kopuruek bat etorri behar dute. Bestela, gorabehera gisa jasotzen da bilkura-aktan.

Gainera, zenbaketa amaitu ondoren, mahaiburuak honako hauek egin behar ditu:

• Boto-zenbaketari buruzko protestarik dagoen galdetu, eta, egonez gero, mahaiaren gehiengoz ebazten den.
• Ozenki iragarri zenbaketaren emaitza eta zehaztu zenbakia:
• Erroldatutako hautesleak
• Boto-emaileak
• Boto baliogabeak
• Boto baliodunak
• Boto zuriak
• Hautagai-zerrenda bakoitzak lortutako botoak

Mahaiak boto-zenbaketaren behin-behineko jakinarazpena egingo du. Ale bat administrazioaren ordezkariari emango zaio, egiaztatu ondoren, eta beste bat lokalaren sarreran jarriko da. Halaber, eskatzen duen hautagai-zerrenda bakoitzari ale bakarra emango zaio.

Ondoren, bilkuraren akta idatzi da, eta honako hau adierazi da:

• Erroldatutako hautesleen kopurua.
• Boto-emaileen kopurua; ateratako gutun-azalen kopuruarekin bat etorri behar du.
• Boto baliogabeen kopurua.
• Boto baliodunen kopurua; boto zurien eta hautagai-zerrendek lortutako botoen baturaren berdina izan behar da.
• Boto zurien kopurua.
• Hautagai-zerrendek lortutako botoen kopurua.
• Mahaiko zerrenda zenbakidunean erregistratutako boto-emaileen guztizko kopurua.
• Aurkeztutako altako errolda-ziurtagiri espezifikoen kopurua.
• Aurkeztutako epai judizialen kopurua.
• Mahaiko erroldako zerrendan inskribatuta egon gabe botoa eman duten ikuskatzaileen kopurua.
• Gorabeherak, protestak eta erreklamazioak, mahaiaren ebazpen arrazoituak eta boto partikularrak.

Hautestontzitik ateratako boto-paperak bertan daudenen aurrean suntsitu behar dira, deusezak edo erreklamazioren edo zalantzaren xede direnak izan ezik. Suntsitzen ez diren boto-orriak bilkurako aktari erantsiko zaizkio, mahaiko kideek sinatu ondoren.

Mahaiak 4 gutun-azaletan banatuko ditu hauteskunde-agiriak:

1. gutun-azalean:

• Mahaiaren eraketa-aktaren jatorrizkoa.
• Bilkurako aktaren jatorrizkoa.
• Hautesle-erroldaren zerrenda ziurtatua.
• Boto-emaileen zerrenda zenbakiduna.
• Boto baliogabeak edo erreklamazioa edo zalantza eragin dutenak.
• Aurkeztutako errolda-ziurtagiriak eta epai judizialak.
• Ikuskatzaileen izendapen-orriak edo egiaztagutunak.

2., 3. eta 4. gutun-azaletan:

• Mahaiaren eraketa-aktaren hitzez hitzeko kopia.
• Bilkura-aktaren hitzez hitzeko kopia.

Bi kopiak mahaiburuak eta bokalek sinatzen dituzte, bai eta bertan dauden ikuskatzaileek ere. Era berean, itxi ondoren, gutun-azal guztiak sinatuko dituzte, sinadurarekin hegala gurutzatuta.

Mahaiburua, mahaikideak eta nahi duten ikuskatzaileak berehala joango dira mahaiari dagokion Lehen Auzialdiko edo Bake Epaitegiaren egoitzara, 4 gutun-azalak entregatzeko.

Epaileak 4 gutun-azalak sinatzen ditu hegala gurutzatuz. Ondoren, aurkeztutako dokumentazioaren ordainagiri bat eman dio mahaiburuari, eta bertan entrega-eguna eta -ordua adierazi behar dira.