Hauteskunde-kanpaina eta propaganda
Hauteskunde-kanpaina alderdiek, federazioek, koalizioek eta hauteskunde-elkarteek botoa lortzeko egiten dituzten jardueren multzoa da.
Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, hauteskunde-kanpaina ofiziala hausnarketa-egunaren aurreko 15. eguneko 00:00etan hasiko da, eta bozketaren aurreko egunera arte iraungo du. Epe horretan, hautagai-zerrendek botoa eska dezakete.
Bozketa igandean bada, hauteskunde-kanpaina ostiraleko 00:00etan amaituko da, eta larunbata hausnarketa-eguna izango da.
Hauteskunde-kanpainak irauten duen 15 egunetan, alderdiek, federazioek, koalizioek eta hauteskunde-taldeek honako hauek egin ahal izango dituzte:
- Prentsan eta titulartasun pribatuko irratietan publizitatea txertatzea. Hala ere, ezin dute hauteskunde-publizitateko tarterik kontratatu titulartasun publikoko komunikabideetan, ez eta titulartasun pribatuko telebistetan ere.
- Euskal Autonomia Erkidegoaren mendeko hedabideetan eta Estatuaren titulartasunekoak diren eta Erkidegoaren lurralde-eremura mugatuta dauden hedabideetan espazioak doan erabiltzea.
- Hautagaitza edo hauteskunde-programa aurkezteko mitinetan eta ekitaldietan parte hartzea.
Eusko Legebiltzarrerako aurreko hauteskundeetan alderdi, federazio, koalizio edo talde bakoitzak lortutako botoen guztizko kopuruaren arabera banatzen dira tarte horiek.
Hauteskunde-kanpainaren amaiera markatzen duen bozketa-egunaren bezpera da. Bozketa igandean egiten bada, hausnarketa-eguna larunbata izango da.
Hausnarketa-egunean debekatuta dago hautagaitza jakin baterako botoa eskatzea edo botoaren zentzuan eragina duen edozein adierazpen egitea.
Hausnarketa-egunean debekatuta dago:
- hautesleei botoa eskatu
- hauteskunde-propaganda zabaltzea
- hauteskunde-kanpainako edozein ekintza egin
Hauteskundeetarako deia egiten denetik bozketa-egunera arte ezin dute:
- Publizitate eta komunikazio instituzionaleko kanpainak egitea eta zabaltzea.
- Egindako ekintzak edo lorpenak aipatzen dituzten jarduerak edo ekitaldiak antolatzea edo finantzatzea, edo hauteskundeetarako aldarrikatutako hautagaitzek hauteskunde-kanpainan erabilitako irudi, adierazpen edo logotipoekin bat datozen edo antzekoak erabiltzen dituztenak antolatzea edo finantzatzea.
- Obra edo zerbitzu publikoak edo horien proiektuak inauguratzeko, aurkezteko edo erakusteko edozein ekitaldi egitea edo zabaltzea, hargatik eragotzi gabe obra edo zerbitzu horiek aldi horretan martxan jartzea.
Ez. Legeak debekatu egiten du alderdi politikoek botoa eskatzea, zuzenean edo zeharka, hauteskunde-kanpainaren 15 egun ofizialetatik kanpo.
Hautesleei zuzendutako informazio-kanpainak dira. Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, Eusko Jaurlaritzak egiten ditu herritarrei honako gai hauen berri emateko: bozketaren eguna eta lekua, bozkatzeko prozedura edo posta bidez bozkatzeko baldintzak eta izapideak.
Kanpaina instituzionalek ezin dute bozkatzera animatu, ezta botoaren orientazioan eragin ere. Euskal Autonomia Erkidegoaren titulartasuneko irrati eta telebista publikoetan emititzen dira, baita estatuaren titulartasunekoetan ere, baina Euskadiko lurralde-eremuko emisioetan bakarrik.
Ez. INEk ematen dion erroldaren kopian agertzen diren hautesleei soilik bidali ahal izango die hauteskunde-propaganda posta izendunaren bidez. Hautagai-zerrendek jasotzen duten kopian ez dira agertzen hauteskunde-propagandarik jaso nahi ez dutelako kanpoan uzteko eskatu duten pertsonak.
Hauteskunde-prozesuaren deialdia egin aurretik, edozein hauteslek eska dezake hautesle-erroldako zerrendetatik kanpo geratzea, alderdi politikoen posta-propagandarik ez jasotzeko.
Eskaerak udaletan, kontsulatuetan eta hautesle-erroldaren probintzia-ordezkaritzetan aurkezten dira. Telematikoki ere aurkez daitezke, INEren egoitza elektronikoaren bidez.
Hautesle Erroldaren Bulegoak hautesleari jakinaraziko dio bazterketa iraunkorra dela kontrakoa adierazi arte.
Hala ere, hauteskunde-propaganda jasotzeari aurka egiteko eskubide horrek ez du eragozten hauteskunde-gutunazalak, -txartelak eta -propaganda zabaltzea hartzailea izenez identifikatzen ez duten bidalketen bidez ("postontzietan banatzea").